Divan edebiyatı anlaşılmamasından sebep pek sevilmez. Bizim genç nesil okumayı zaten pek sevmediği için bir de işin içine eski kelimeler, Osmanlıca sözcükler falan girdi mi hepten uzak düşer Divan edebiyatından. Peki gerçekten sevilmemeli mi Klasik Türk edebiyatı? Bize Klasik Türk edebiyatını sevdirecek enfes beyitler yok mu ?

1. Divan edebiyatı mı Klasik Türk edebiyatı mı?

Bu kadar da değil! Saray edebiyatı, Yüksek zümre edebiyatı gibi isimlendirmeleri de var. Ancak bilimsel sebepleri olmakla birlikte ben daha çok Klasik Türk edebiyatı ve Divan edebiyatı demeyi seviyorum. Doğrusu da bu iki kullanımı zaten.  O sebeple aşağıdaki bu ikisini gördükçe şaşırmayın. :)

2. İlk beyit Fuzulî'den gelsin o vakit!

İlk beyit Fuzulî'den gelsin o vakit!

Divan edebiyatını öğrencilerime sevdirmek istediğimde tahtaya yazdığım ilk beyit Fuzulî'den olur. Nedense Fuzulî'nin daha anlaşılmaz ama anlaşılınca da kolay olay bırakılmaz bir şair olduğunu düşünürüm. İlk yazdığım beyiti merak ediyorsanız söyleyim:

 Dest-bûsı ârzûsuyla ölürsem dostlar, 

Kûze eylen toprağım sunun anınla yâre su.

Beyitin içerisinde Arapça ve Farsça sözcükler yoğunlukta olduğu için ilk etapta anlamak gerçekten zor. Ancak bu beyitin Fuzulî'nin meşhur Su Kasidesi'nde yer aldığını bilince ve Su Kasidesi'ni, dolayısıyla bu beyiti Hz. Muhammed'e yazdığını öğrenince akan sular duruyor. Peki ne diyor Fuzulî?

"Eğer sevgiliye (Hz. Muhammed) kavuşma arzusuyla ölürsem a dostlar, benim mezarımın toprağından bir testi yapın ve bu testiyle sevgiliye su verin."

Şimdi ufak ufak ısınmaya başladınız mı Divan edebiyatına?

Kitap kurtları için mükemmel bir hediye! Kişiye özel kitap mühürleri ve damgalar. Hemen tüm modellere gözat! Üstelik ıstampa ve şık kraft kutu Edebyahu'nun hediyesi!

3. Tasavvufun derin şairi Hayalî!

Tasavvufun derin şairi Hayalî!

Hayalî'nin adı bile hoş gelmiştir bana. Günümüzde kız çocuklarına bu ismi koysalar da çok derin anlamlar taşıyor içerisinde. Tasavvuf edebiyatının önemli şairlerinden Hayalî bakın ne diyor:

 Cihân-ârâ cihân içredür ârâyı bilmezler

O mâhiler ki deryâ içredür deryâyı bilmezler  

Söylemesi kolay ama anlaması zor. Şair der ki, yaratılanlar bu dünyanın içindedir dünyayı bilmezler; balıklar koca denizin içindeler de denizi bilmezler. Eh daha da öteye gidersem, ne demek istediğini söylersem tılsımı kaybolur. 

4. Nedim'siz olmaz! Şuh Nedim!

Nedim'siz olmaz! Şuh Nedim!

Nedim'i anlatırken eğlenceye düşkün olduğundan bahsederler. Hatta Lale Devri'nde yaşayan Nedim'in Patrona Halil İsyanı sırasında Sadabad'da damdan dama atlarken düşüp öldüğü söylenir. Klasik Türk edebiyatında şarkıları ile meşhur Nedim'in o güzel beyti.

Haddeden geçmiş nezaket yâl ü bâl olmuş sana

Mey süzülmüş şişeden ruhgâr-ı âl olmuş sana

Ne diyor şair? Hadde: Değerli madenlerin ince tel hale gelmesini sağlayan araç.

( İncelik haddeden geçerek sana boy pos olmuş, şarap da şişeden süzülerek yanağının al rengi olmuş)

5. Mazmunlar şairi Şeyhülislam Yahya!

Mazmunlar şairi Şeyhülislam Yahya!

Osmanlı'da Şeyhülislamlık makamına ulaşmış -günümüzdeki Diyanet İşleri Başkanı gibi- fakat birçok şiirinde meyhaneden ve şaraptan bahsetmiştir. Kimileri onu kâfirlikle suçlasın, o sadece Divan edebiyatı okuyanların bildiği gibi Allah aşkını remzeden şaraptan, bu aşkın sunulduğu yer olan meyhaneden bahseder. Meraklısına: 

Ne tende cân ile sensüz ümîd-i sıhhat olur 

Ne cân bedende gam-ı firkâtünle râhat olur

Der ki Şeyhülislam Yahya Efendi, ne bedenimdeki can senssiz iyileşme, sıhhat ümidi bulur ne de canım bedenimde ayrılığının üzüntüsüyle rahat durur. 

6. Genç yaşta meşhur olmuş bir şair Şeyh Gâlîb!

Genç yaşta meşhur olmuş bir şair Şeyh Gâlîb!

Divan edebiyatında yer etmiş her şairden bir örnek verdik de Divan edebiyatının son büyük şairi Şeyh Galib'den bir örnek vermedik mi gece uyku uyuyamayız. Malumunuz Galata Mevlevihanesi şeyhlerinden Şeyh Gâlîb, 26 yaşında Hüsn ü Aşk'ı yazacak olgunluğa erişmiş bir şairdir. Şairliği de, şeyhliği de iyidir. 

Efendimsin cihânda i'tibârım varsa sendendir. 

Miyân-ı âşıkânda iştihârım varsa sendendir.

"Sen benim Efendimsin, benim bu cihanda itibarım varsa sendendir. Aşıklar arasında bir şöhretim varsa yine sendendir." diyerek mükemmel bir şiir vücuda getirmiştir.

7. Vecizelerin babası Ziya Paşa!

Vecizelerin babası Ziya Paşa!

Ziya Paşa nedense edebiyat tarihinde pek sevilmez. Bir dönem Divan edebiyatını kötülemesi, bir dönem Halk edebiyatını kötülemesi ona kötü bir unvan kazandırmıştır. Ancak Ziya Paşa'nın öyle bir özelliği var ki söylediği sözlerin birçoğu bugün vecize, özlü söz olarak kullanılıyor. Aşağıdaki de bunlardan bir tanesi:

Âyinesi iştir kişinin lafa bakılmaz

Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde

Özellikle bunun ilk mısraını kullanıyoruz. Kişinin aynası iştir, lafına bakılmaz. İstediği kadar konuşsun işi kötüyse ondan bir cacık olmaz demeye getiriyor.

8. Muhibbi yani Kanuni Sultan Süleyman!

Muhibbi yani Kanuni Sultan Süleyman!

Adını televizyon dizilerinde çokça andığımız Osmanlı padişahlarından Kanuni Sultan Süleyman'ın şiir yazma merakı aşikâr. Osmanlı padişahlarının birçoğu gibi onun da onlarca sayıda şiiri var. Hatta beyitlerinden bir tanesi de dillerden dillere dolaşır: 

Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi

Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi 

Devlet yöneticisi olmak gibi itibar veren bir meziyet olmadığını ancak dünyada sağlık gibi bir şeyin de zor bulunduğunu ifade ediyor Muhibbi mahlasıyla Kanuni Sultan Süleyman.

9. Camilerdeki Mevlüdlerin Piri!

Camilerdeki Mevlüdlerin Piri!

Nedense camilerde okutulan mevlüdün Kur'anî bir şey olduğu düşünülür. Ancak orada okunan mevlüd, bizim Süleyman Çelebi isimli şairimizin bir şiirinden alınma bir parçadır. Tasavvufu çok güzel anlatan bu şiir yüzyıllardır dilden dile dolaşır.

Allah adın zikr idelüm evvela

Vâcib oldur cümle işte her kula (Süleyman Çelebi)

10. Notun dibi!

Divan şiirinin en güzel beyitlerini 8 ile sınırlamak çok zor oldu. Yüzlerce, hatta binlerce beyit yazabilirim fakat anlamsız olur. Bu yazıdan sonra divan şiiri okumaya karar verdiğinizi biliyorum. Hatta şimdi gidip kitapçıdan bir Fuzulî divanı alacaksınız. 


Hem kendine hem sevdiklerine daha önce hiç görmemiş olabileceğin bu hediyeyi almak ister misin?

Kitap kurtları için mükemmel bir hediye! Kişiye özel kitap mühürleri ve damgalar. Hemen tüm modellere gözat! Üstelik ıstampa ve şık kraft kutu Edebyahu'nun hediyesi!

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)



Facebook Yorumları